Özgür Yazılım Tanımı

Bu özgür yazılım tanımını, belirli bir yazılımın, özgür yazılım olarak sayılmasının koşullarını açıkça göstermek için yapıyoruz. Arada sırada açıklık getirmek amacıyla bu tanımı yeniden gözden geçiririz. Eğer yaptığımız değişikliklere gözatmak isterseniz, lütfen daha fazla bilgi için aşağıdaki Kayıtlar kısmına bakınız.

Özgür yazılım bir özgürlük meselesidir, fiyat değil1.

Özgür yazılım kavramı, kullanıcıların, yazılımı çalıştırma, kopyalama, dağıtma, üzerinde çalışma, değiştirme ve geliştirme özgürlükleriyle ilgili bir kavramdır. Daha açık konuşacak olursak, "özgür yazılım" kavramı, yazılım kullanıcıları dört olmazsa olmaz özgürlüğe sahiplerdir demektir:

A program is free software if users have all of these freedoms. Thus, you should be free to redistribute copies, either with or without modifications, either gratis or charging a fee for distribution, to anyone anywhere. Being free to do these things means (among other things) that you do not have to ask or pay for permission to do so.

Ayrıca değişiklikler yapmak ve bu değişiklikleri özel olarak kendi işinizde veya oyununuzda kullanma özgürlüğünüz de olmalı. Değişikliklerinizi yayımladığınızda da, hiç kimseyi haberdar etmenize gerek olmamalıdır.

The freedom to run the program means the freedom for any kind of person or organization to use it on any kind of computer system, for any kind of overall job and purpose, without being required to communicate about it with the developer or any other specific entity. In this freedom, it is the user's purpose that matters, not the developer's purpose; you as a user are free to run the program for your purposes, and if you distribute it to someone else, she is then free to run it for her purposes, but you are not entitled to impose your purposes on her.

The freedom to redistribute copies must include binary or executable forms of the program, as well as source code, for both modified and unmodified versions. (Distributing programs in runnable form is necessary for conveniently installable free operating systems.) It is OK if there is no way to produce a binary or executable form for a certain program (since some languages don't support that feature), but you must have the freedom to redistribute such forms should you find or develop a way to make them.

In order for freedoms 1 and 3 (the freedom to make changes and the freedom to publish improved versions) to be meaningful, you must have access to the source code of the program. Therefore, accessibility of source code is a necessary condition for free software.

Freedom 1 includes the freedom to use your changed version in place of the original. If the program is delivered in a product designed to run someone else's modified versions but refuse to run yours — a practice known as “tivoization” or (through blacklisting) as “secure boot” — freedom 1 becomes a theoretical fiction rather than a practical freedom. This is not sufficient. In other words, these binaries are not free software even if the source code they are compiled from is free.

One important way to modify a program is by merging in available free subroutines and modules. If the program's license says that you cannot merge in a suitably licensed existing module — for instance, if it requires you to be the copyright holder of any code you add — then the license is too restrictive to qualify as free.

Freedom 3 includes the freedom to use release your modified versions as free software. A free license may also permit other ways of releasing them; in other words, it does not have to be a copyleft license. However, a license that requires modified versions to be nonfree does not qualify as a free license.

Bu özgürlüklerin gerçek hayatta uygulanabilir olması için, yanlış bir şey yapmadığınız sürece, değiştirilemez olmaları gerekir; eğer geliştirici, bir soruna neden olabilecek hiçbir şey yapmadığınız halde, yazılımın lisansını değiştirecek güce sahipse, o halde o yazılımı özgür değildir.

Buna rağmen, özgür yazılımı dağıtma konusundaki birtakım kurallar, merkezi özgürlüklerle çakışmadığı sürece, kabul edilebilir. Örneğin, copyleft, (basitçe söyleyecek olursak) yazılımı dağıtırken, diğer insanların özgürlüklerini hiçe sayan kısıtlamalar ekleyememeniz için konmuş kuraldır. Bu kural, merkezi özgürlükler ile çakışmaz; hatta onları korur.

Free software does not mean noncommercial. A free program must be available for commercial use, commercial development, and commercial distribution. Commercial development of free software is no longer unusual; such free commercial software is very important. You may have paid money to get copies of free software, or you may have obtained copies at no charge. But regardless of how you got your copies, you always have the freedom to copy and change the software, even to sell copies.

Bir değiğikliğin aslında bir iyileştirme meydana getirip getirmemiş olacağı özneseldir, yani yoruma açıktır. Özünde, eğer sizin yaptığınız değişiklikler birbaşkasının onları iyileştirme saymasıyla sınırlılarsa, bu özgürlük değildir.

However, rules about how to package a modified version are acceptable, if they don't substantively limit your freedom to release modified versions, or your freedom to make and use modified versions privately. Rules that if you make your version available in this way, you must make it available in that way also can be acceptable too, on the same condition. (Note that such a rule still leaves you the choice of whether to publish your version at all.) Rules that require release of source code to the users for versions that you put into public use are also acceptable. It is also acceptable for the license to require that you identify your modifications as yours, or that, if you have distributed a modified version and a previous developer asks for a copy of it, you must send one.

In the GNU project, we use copyleft to protect these freedoms legally for everyone. But non-copylefted free software also exists. We believe there are important reasons why it is better to use copyleft, but if your program is non-copylefted free software, it is still basically ethical.

özgür yazılım, copyleft yazılım ile diğer yazılım kategorileri ve bunların birbirleriyle ilişkilerini görmek için Özgür Yazılım Kategorileri sayfasına bakın.

Bazen devletin ihracat kontrolü yasaları ve ticari yaptırımlar, yazılımınızın kopyalarını uluslararası dağıtma özgürlüğünüzü kısıtlayabilir. Yazılım geliştiricileri, bu kısıtlamaları yeniden düzenleme ya da ortadan kaldırma gücüne sahip değildirler, ama yapabilecekleri ve yapmaları gerekenf şey, yazılımın kullanma koşulu olarak bu yaptırımları içermesini reddetmektir. Bu yolla kısıtlamalar, yargılamaların dışında kalan etkinlik ve kişileri etkilemeyeceklerdir. Bu nedenle, özgür yazılım lisansları hiçbir ihracat kontrolü yasasına uyma zorunluluğunu olmazsa olmaz özgürlüklere koşul koymamalıdır.

Most free software licenses are based on copyright, and there are limits on what kinds of requirements can be imposed through copyright. If a copyright-based license respects freedom in the ways described above, it is unlikely to have some other sort of problem that we never anticipated (though this does happen occasionally). However, some free software licenses are based on contracts, and contracts can impose a much larger range of possible restrictions. That means there are many possible ways such a license could be unacceptably restrictive and nonfree.

We can't possibly list all the ways that might happen. If a contract-based license restricts the user in an unusual way that copyright-based licenses cannot, and which isn't mentioned here as legitimate, we will have to think about it, and we will probably conclude it is nonfree.

When talking about free software, it is best to avoid using terms like give away or for free, because those terms imply that the issue is about price, not freedom. Some common terms such as piracy embody opinions we hope you won't endorse. See Confusing Words and Phrases that are Worth Avoiding for a discussion of these terms. We also have a list of proper translations of free software into various languages.

Son olarak, özgür yazılım tanımında belirtilen kıstaslar gibi açıklamaların dikkatli çevrilmesi gerektiğine dikkat çekmek istiyoruz. Bir yazılım lisansının ögür yazılım lisansı olup olmadığna karar vermek için onu kesin kelimelerle olduğu gibi ruhunun da uyup olmadığını da belirliyoruz. Eğer bir yazılım lisansı, mantıksız kısıtlamalar içeriyorsa ve bu durumu buradaki kıstaslar içinde açıklamadıysak bile, bu lisansı reddederiz. Bazen, bir lisansın kabul edilebilir olup olmadığına karar verirken, lisans gereksinimleri, kapsamlı düşünmeyi ya da bir avukatla görüşmeyi gerektiren konuları içerebiliyor. Yeni bir konu hakkında bir sonuca vardığımızda, mevcut lisansların neyi sınırladığını ya da sınırlamadığını açıkça belirtmek için bu kıstaslar sıklıkla güncelliyoruz.

Eğer bir lisansın, söz ettiğimiz kıstasları sağlayıp sağlamadığıyla ilgileniyorsanız, lisansların listesi sayfasına bakın. Eğer ilgili olduğunuz lisans, burada listelenmemişse, tüm merak ettiklerinizi, bize <licensing@gnu.org> adresine eposta yollayarak sorabilirsiniz.

If you are contemplating writing a new license, please contact the Free Software Foundation first by writing to that address. The proliferation of different free software licenses means increased work for users in understanding the licenses; we may be able to help you find an existing free software license that meets your needs.

If that isn't possible, if you really need a new license, with our help you can ensure that the license really is a free software license and avoid various practical problems.

Yazılımın Yanında

Yazılımın özgür olmasını gerektiren aynı sebeplerden dolayı ve kılavuzların da yazılımın bir etkili parçası olduğundan Yazılım kılavuzları da özgür olmak zorundadır

Aynı görüşler diğer kullanışlı uygulamalar için de mantıklıdır — yani, öğrenim ve başvuru işleri gibi kullanışlı bilgi sunan işler. Wikipedia en iyi bilinen örnek.

Her hangi bir çalışma özgür olabilir, ve özgür yazılım tanımı da her çeşit çalışmaya uygun özgür kültürel çalışmalar tanımına genişletildi.

Açık Kaynak?

Diğer bir grup, özgür yazılım kavramına benzer (ancak aynısı değil) açık kaynak diye bir terim kullanmaya başladı. Biz, özgür yazılım terimini tercih ediyoruz, çünkü bu terimin ücret yerine özgürlüğü simgelediğini bir kere duyduğunuzda, bu terim artık size düşünce özgürlüğünü çağrıştırır. Ancak açık kelimesi, asla özgürlüğe işaret etmez.

Tarih

Arada sırada açıklık kazandırmak için Özgür Yazılım Tanımını gözden geçirip düzeltiriz. Burada o düzenlemelerin bir listesini tam olarak nelerin değiştiğini gösteren bağlantılar ile birlikte veriyoruz ki diğerleri dilerlerse geçmişi düşünebilsin, gözden geçirebilsinler.

Sürüm numaralarının araları açık, çünkü tanımın asıl meselesini değiştirmek yerine bağlantıları düzenleyen, çeviriler ekleyen, vb. diğer pek çok değişiklik de var. Eğer yapılan değişikliklerin tam bir listesine gözatmak isterseniz, bunu cvsweb arayüzümüzden yapabilirsiniz.

Çevirmenin notları:
  1. ^ Free sözcüğü İngilizce'de hem özgür hem de ücretsiz anlamlarına gelmektedir. Bu sebepten dolayı free software hem özgür yazılım hem de ücretsiz yazılım olarak anlaşılabilir. Bu anlam karışıklığına bir açıklık getirmek amacıyla özgün belgede bu noktada To understand the concept, you should think of free as in free speech, not as in free beer açıklaması getirilmiştir. Biz, İngilizce'de bulunan bu soruna ait bölümü Türkçe çevirisinden tümüyle kaldırmayı uygun bulduk.
  2. ^ Tivoization

başa dön

Diğer Özgür Yazılım Kampanyalarını gözden geçirin

Bu sayfanın diğer dillere çevirileri: